|
Rembert
|
Al meer dan 50 berichtjes geschreven
|
| Aangemeld: 23-4-2003 |
| Berichten: 999 |
| Woonplaats: Laren NH |
|
|
Geplaatst: 14 Mrt 2005 16:11
|
|
Onderwerp: De veelkleurige regenboog brengt rouwende kinderen bijelkaar |
 |
De veelkleurige regenboog brengt rouwende kinderen bijelkaar
Stichting Achter de Regenboog organiseert circa vier keer per jaar een zogenaamd Kinderweekend voor rouwende kinderen en jongeren. Onder begeleiding van ervaren, vrijwillige rouwzorgverleners kunnen zij op een centraal gelegen locatie kennis maken met lotgenoten.
De vraag naar deze kinderweekenden is al jaren groter dan het aanbod. Hierdoor moeten kinderen soms een jaar wachten voordat ze deel kunnen nemen aan het weekend. Dit is het gevolg van het ontbreken van structurele financiering voor de activiteiten. Daarnaast blijken er veel kinderen en jongeren te zijn die dichter bij huis contact met lotgenoten zoeken of voor wie een kinderweekend niet de juiste vorm van begeleiding is.
Om ervoor te zorgen dat meer kinderen en jongeren de begeleiding krijgen waar ze om vragen, is Achter de Regenboog in 2003 het project De Veelkleurige Regenboog gestart, met subsidie van het VSB fonds en de stichting Kinderpostzegels Nederland. Het project is op 24 januari 2005 afgerond.
Bij wijze van experiment werden binnen dit project in samenwerking met diverse organisaties in het hele land verschillende vormen van lotgenotencontact voor kinderen en jongeren opgezet. Ook vond er een verkennend onderzoek plaats over ondersteuning aan rouwende kinderen en jongeren met een niet-westerse achtergrond.
Laagdrempelig
Lotgenotencontact dient laagdrempelig te zijn, toegespitst op de behoeften en culturele achtergrond van de kinderen en de jongeren die om ondersteuning in hun rouwproces vragen. Stichting Achter de Regenboog heeft door haar tienjarige ervaring en expertise met rouwende kinderen en hun gezinnen een positie als deskundige verworven in het land.
De stichting wil met dit project de werkvormen en methodieken waarmee zij werkt niet alleen uitbreiden, maar ook overdraagbaar maken. Bij de vormgeving van De Veelkleurige Regenboog is daarom aansluiting gezocht bij organisaties die een solide organisatorische basis hebben. Zo wordt continuering van de als experiment opgezette activiteiten na afronding van de looptijd van De Veelkleurige Regenboog het beste gegarandeerd.
Samenwerken
Om goed te kunnen samenwerken moest er overeenstemming zijn over de visie op rouw en rouwzorg. Ook moesten participanten beschikken over een stevige organisatie. Verder moest aannemelijk gemaakt worden dat binnen het tijdsbestek van het project daadwerkelijk een activiteit gerealiseerd zou kunnen worden. Tenslotte moesten organisaties bereid zijn ook financieel in de samenwerking te participeren. Uiteindelijk zijn er zes rouwinitiatieven opgezet voor kinderen en voor jongeren. Hierbij is gelet op een zo groot mogelijke variatie in regio’s en de vorm van de activiteiten.
De initiatieven waren:
1.‘De plaats van de dood in school’ op een multiculturele basisschool in Utrecht
2.Jongerenlotgenotengroep in samenwerking met Humanitas Rotterdam
3.Drie kinderlotgenotengroepen in samenwerking met Humanitas district Oost (Zwolle, Almelo, Doetinchem/Rhoden/Arnhem)
4.Een Gezinsweekend in samenwerking met Odyssee (landelijke activiteit)
5.Broers en zussen programma en ouderprogramma tijdens de lotgenotencontactdagen van de Vereniging Ouders Kinderen en Kanker (VOOK) (regio Midden, landelijk opengestelde activiteit)
De deelnemende organisaties werden inhoudelijk begeleid door medewerkers van Stichting Achter de Regenboog. Zij droegen zelf verantwoordelijkheid voor de organisatie van de activiteiten. De resultaten van de initiatieven zijn zo beschreven dat ze voor soortgelijke instellingen (basisscholen, welzijnsinstellingen, vrijwilligersorganisaties, patiëntenverenigingen) als voorbeeld voor het organiseren van lotgenotencontact gebruikt kunnen worden. Zo worden de ervaringen vanuit dit project overdraagbaar gemaakt.
Deze samenwerkingsverbanden boden de mogelijkheid in de relatief korte looptijd van dit project vele nieuwe werkvormen uit te proberen. Zowel Stichting Achter de Regenboog als de deelnemende organisaties aan het project zijn positief.
Succesvolle initiatieven zijn natuurlijk in de eerste plaats prettig voor diegenen die ondersteuning vragen: de deelnemende kinderen en de jongeren zelf.
Rouw in multicultureel perspectief
Onze samenleving wordt steeds gevarieerder qua samenstelling van de bevolking. De kennis over rouw binnen niet-westerse culturen bij de overwegend ‘witte’ rouwzorgverleners is echter beperkt. Er is nog maar weinig onderzoek gedaan en ook is er nauwelijks gebundelde informatie voorhanden. Om rouwende kinderen en jongeren met een niet-westerse achtergrond goed te kunnen begeleiden is het belangrijk dat er meer kennis over hun cultuur beschikbaar komt.
De medewerkers van de Veelkleurige Regenboog voerden gesprekken met deskundigen die ervaren zijn in het werken met deze doelgroep. Daarnaast bezochten zij themabijeenkomsten en een conferentie met als onderwerp rouwende kinderen en jongeren met een niet-westerse achtergrond. Hieruit is gebleken dat zij in hun leven vaak met meer verliezen te kampen hebben dan ‘alleen’ met de dood van een dierbare. Ze verloren bijvoorbeeld ook hun vaderland, doordat ze moesten vluchten en maakten zodoende traumatische gebeurtenissen mee. Of ze verlieten hun land om in Nederland herenigd te worden met een vader of moeder en kwamen terecht in een omgeving waar ze de taal niet konden spreken. Het verlies van een dierbaar persoon is dan slechts één van de verliezen.
Ook is gebleken dat de gezinssamenstelling bij niet-westerse gezinnen vaak anders is dan bij autochtone Nederlandse gezinnen. Opa’s en oma’s zijn als hoofden van een familie bijvoorbeeld vaak even belangrijk als de eigen ouders. Als zij overlijden betekent dit vaak een grote klap voor de hele familie. Dit terwijl de ondersteuning aan rouwende kinderen vanuit bijvoorbeeld Achter de Regenboog tot nu toe vooral op verliezen binnen het kerngezin gericht is: papa; mama; broers en zussen.
De kennis die tijdens dit project opgedaan werd ‘in het veld’ is van groot belang voor de ontwikkeling van laagdrempeliger rouwzorg voor alle kinderen in Nederland.
Informatie
Naast de kinderweekenden beschikt stichting Achter de Regenboog over een informatie- en advieslijn en geeft zij trainingen en lezingen. Daarnaast is er de website www.achterderegenboog.nl , waar kinderen en jongeren via het forum met elkaar in contact kunnen komen. Ook kunnen ouders, leerkrachten en hulpverleners op de site zien of er in de buurt lotgenotenbijeenkomsten worden georganiseerd voor rouwende kinderen of jongeren.
Voor meer informatie over het project De Veelkleurige Regenboog kunt u, liefst per e-mail, contact opnemen met Floor Wijnands en/of Daan Westerink via het e-mailadres: daanwesterink@yahoo.com
Bestaansrecht van de ontwikkelde activiteiten
De uitgevoerde pilots hebben bewezen dat, indien op een juiste wijze georganiseerd, alle uitgeprobeerde activiteiten de moeite waard zijn om binnen de pilotorganisaties te continueren of op nieuwe plaatsen uit te zetten.
De keuze voor een specifieke activiteit hangt af van de doelstelling en vooral van de doelgroep die men bereiken wil. De volgende implicaties van de activiteitsvorm zijn relevant:
1. Lotgenotencontact voor kinderen onderling
Kinderen en jongeren willen graag herkent en erkent worden in hun verlies. Leeftijdgenoten zijn zeer goede graadmeters om de eigen ervaringen en gevoelens mee te delen: Voel jij dat ook? Ben jij ook bang? Hoe ging dat bij jou? Is dat normaal?
De kracht van contact tussen lotgenoten is niet te evenaren door goede begeleiding van volwassenen, het heeft een eigen unieke dynamiek en werking.
Echter, niet elk kind heeft de capaciteit, energie of sociale vaardigheden in een groep te functioneren. Of kampt met zulke specifieke ervaringen- of een combinatie van problematiek dat hij geen erkenning of herkenning zal ondervinden van contact met lotgenoten. Dan is individuele begeleiding een veel beter alternatief.
2. De ouder als opvoeder
Het is in het belang van elk kind, dat het contact met zijn ouders/opvoeders prettig verloopt. Een verlies kan tussen beiden in komen staan, zeker als de overledene voor beiden belangrijk was. Door de ouder als opvoeder te ondersteunen in het begeleiden van zijn kind in rouw helpt men het kind. De ouder moet hiervoor wel open staan.
3. De ouder als lotgenoot
Zeker als de ouder ook in rouw is, is het moeilijk alleen op de rol van opvoeder aangesproken te worden. Een ouder kan zeer gebaat zijn bij lotgenotencontact. Gaat het goed met de ouder, dan zal het kind een veiliger omgeving ervaren, en daardoor beter in staat zijn het eigen verlies een plaats te geven.
4. Het gezin als systeem
Indien het gehele gezin gemotiveerd is gezamenlijk aan een activiteit deel te nemen, is dit een prachtige ondersteuningsvorm. De pedagogische taak van de ouder blijft tijdens de ondersteuning in stand, de ondersteuningssituatie (in dit project het Gezinsweekend) wijkt zo min mogelijk af van de gewone dagelijkse relatie van ouders en kinderen, en de leerervaringen tijdens de ondersteuning kunnen daarom relatief gemakkelijk gecontinueerd worden na de activiteit. Deze systeembenadering vergt echter veel van de ouder. Deze moet steeds wisselen tussen lotgenoot: kwetsbaar zijn in eigen verlies, en opvoeder: bescherming en belangstelling geven aan het kind. Binnen de pilot tijdens de ontmoetingsdagen bleek dit voor veel ouders een ongewenst zware combinatie.
5. Geïntegreerd in het schoolleven
Alle kinderen in Nederland vallen onder de leerplicht en brengen een groot deel van de week door op school. Daarmee is school een bekende en vaak een veilige plek voor hen, soms meer gestructureerd en veiliger dan de thuissituatie. Dan kan een aanbod aan rouwzorg binnen school deze kinderen een belangrijke kans bieden. De ouders zullen in sommige gevallen mee kunnen leren aan de voorbeelden van communicatie die school op dit thema aanbrengt.
6. Lotgenotencontact als specifieke ondersteuningsvorm
Activiteiten met als doel lotgenotencontact kunnen los van het gewone leven georganiseerd worden. Een rouwgroep kan net zo ingepast worden in de weekplanning als hockey of muziekles. Voor kinderen en zeker ook jongeren kan deze vorm: je gaat er eens per week of veertien dagen een paar uur heen, en komt vervolgens weer in de directe gewone leefomgeving, veiligheid bieden. De focus op het verlies wordt begrensd en gedoseerd en leeftijdgenoten in de buurt en op school hoeven er niets van te merken.
7. Onderdeel van aanbod aan leden
Voor leden of patiëntenorganisaties die elkaar ontmoeten op thema’s als ziekte en mogelijk sterven, kan een aanbod aan de betrokken kinderen onderdeel zijn van een breed takenpakket. Het aanbod kan wat losser georganiseerd worden, als inloopmogelijkheid bijvoorbeeld, omdat men door het lidmaatschap al bij aanvang als lotgenoten verbonden is.
Voorwaarden voor verantwoorde begeleiding
In de pilots is voornamelijk gewerkt met vrijwilligers, onder begeleiding van beroepskrachten. Lotgenotencontact kan zeker op deze wijze vormgegeven worden. Wel moet men voorwaarden stellen aan deze begeleiders, zo is uit de experimenten gebleken. Voorwaarden om op een kwalitatief verantwoorde wijze lotgenotencontact met kinderen te begeleiden volgens de Regenboogmethode zijn:
1. Inleiden in omgaan met verlies
Om een goede begeleider te kunnen zijn moet men affiniteit hebben met het thema en de doelgroep waarmee men werkt. Men moet er aan geroken en geproefd hebben. Zowel het doorleven van eigen verlieservaringen als het leren werken met verschillende methodieken en werkvormen legt een basis waar elke begeleider baat bij heeft. Bovendien kunnen zo eventuele onverwerkte verliezen of belemmeringen in de begeleidingstaak in een veilige trainingssituatie naar boven komen zonder daarmee kinderen/jongeren te schaden. De Regenboogtraining die de stichting al jaren aanbiedt, is hiervoor een effectieve en efficiënte vorm.
2. Theoretische onderbouwing
Uit de pilots, literatuuronderzoek, de gesprekken en de studiemiddag blijkt dat de rouwtaken zoals omschreven door J.W.Worden een goed hanteerbare structuur zijn voor rouwzorg. Zowel om inzicht te verkrijgen in de situatie waarin het hulpvragende kind zich bevindt (inschatting of een kind baat heeft bij de ondersteuningsvorm), als om structuur te geven aan de activiteit zelf.
3. Een rugzak vol werkvormen
Taak van de begeleider van het lotgenotencontact is het kind te helpen uiting te geven aan wat hij voelt en ervaart en inzicht te geven in waardoor die gevoelens teweeg gebracht worden. Daartoe zijn vele ingangen mogelijk. Het gaat erom voor het individuele kind de juiste ingang te vinden. Daarom is het verstandig allerlei verbale en non-verbale, creatief uitdagende en ontspannende werkvormen ‘bij de hand’ te hebben. Het boek ‘Het leven duurt een leven lang’ is zeer geschikt daarvoor.
4. Ervaringen van voorgangers
Elk rouwproces is uniek, en elk lotgenotencontact zal anders verlopen. Juist daarom is het verstandig de ervaringen van eerder lotgenotencontact goed te bestuderen teneinde nieuwe situaties beter te kunnen inschatten en er juist in te handelen. De rapportages van dit project bieden daartoe veel informatie.
5. Ondersteuning op maat
Juist omdat elk rouwproces uniek is en elk kind/jongere een nieuwe benadering op maat vergt, is het zeer verstandig ervaringen in het werk te delen. Zeker voor beginnende begeleiders (maar ook voor ervaren therapeuten!) is intervisie, supervisie en coaching essentieel.
De ervaren therapeuten verbonden aan Achter de Regenboog kunnen deze functie vervullen, zowel in trainingen op maat als via supervisie via de telefoon of email.
Utrecht, 2 februari 2005,
Daan Westerink, medewerker
Floor Wijnands, projectcoördinator |
   |
|
|
|
